Openingstoespraak Hopsacktentoonstelling
Antwerpen, 4 september 2008
Den Hopsack
Dank voor uw talrijke aanwezigheid.
Ik probeer het kort te houden, want dit is geen politieke meeting, maar een feestelijke opening van een tentoonstelling om de creativiteit te huldigen van een dorp dat volgens sommigen al lang dood is…. Van de 20 kunstenaars die hier tentoonstellen, komen er niet minder dan negen uit Doel. De jongste deelnemer, Elfi, is 3,5; de oudste is 82…
Een feestelijke opening, zei ik, zeker en vast, want, na de voorstelling van de gloednieuwe Doelsong op radio2 vanmorgen, is Soetkin Collier in hoogsteigen persoon naar Den Hopsack afgezakt om de tentoonstelling seffens met de Doelsong te openen.
Ik wil het graag kort houden, maar er hebben veel mensen geholpen om deze tentoonstelling overeind te krijgen, en ik moet dus veel mensen bedanken.
1. Hopsack
Eerst en vooral het bestuur van Den Hopsack, dat zijn tentoonstellingruimte uit eigen beweging heeft aangeboden. In januari was dorpsdichter Mark Meekers hier te gast op de maandelijkse Muzeval poëzieavond en werden we uitgenodigd om ook eens beeldend werk te tonen… De coördinatie van deze expositie heeft heel wat voeten in de aarde gehad en wij danken het Hopsackbestuur voor de vlotte en aangename samenwerking. Cor en Co, bedankt.
Bovendien worden alle gewone consumpties (bier, fruitsap, wijn) vandaag van 8 uur tot halftien gratis aangeboden door brouwerij Roman en Den Hopsack.
Het minste dat wij hiervoor kunnen terugdoen, is alle Hopsackbestuurders en medewerkers een Doelpraline aanbieden… Deze praline, die door haar vormgeving een verhaal vertelt over de problematiek polder, water en industrie, werd voor Doel ontworpen door chocoladeontwerpster Els van Vlimmeren uit Zoersel. Zij maakt deel uit van het internationale "Pastries" netwerk van de Italiaanse kunstenaar Michelangelo Pistoletto. De praline is hier vandaag in kleine geschenkporties te verkrijgen, ter ondersteuning van de werking van KunstDoel, want u kunt zich vermoedelijk wel inbeelden dat we geen subsidies ontvangen.
2. Jef Deyaert
Jef Deyaert, graficus en kunstenaar, betekende een onnoemelijke steun voor deze organisatie. Met zijn 82 jaren beheerst hij de laatste digitale ontwerpprogramma's en hij heeft al het promotiemateriaal ontworpen, evenals het logo van de website. Op elk moment van de dag stond hij klaar om een ontwerp aan te passen of te verbeteren. Bedankt, Jef! Van Jef hangen hier ook vier aquarellen uit zijn boek "Doel met een hoofdletter".
3. Guido en Mieke
Zoals altijd schoot Guido Peeters ons op kritieke momenten ter hulp met zijn technisch inzicht en grote gereedschapskisten. En Mieke Rutten hielp mij uit de nood met het stikken van de vredesvlaggen, want mijn handen staan averechts wanneer er naald en draad aan te pas moet komen.
4. Kunstenaars
Ik dank natuurlijk ook de kunstenaars zelf, die enthousiast en met een groot engagement voor het dorp hun werken ter beschikking hebben gesteld.
5. Jeroen
En last but not least moet de man bedankt worden zonder wie deze gevarieerde tentoonstelling nooit het Hopsacklicht zou gezien hebben: artistiek coördinator Jeroen van Craenenbroeck, een jonge kunstenaar uit Doel die deze uitdaging met veel plezier op zich heeft genomen. Jeroen neemt ook aan deze tentoonstelling deel en schenkt 10 percent van de eventuele opbrengst van zijn verkochte prints aan kunstdoel.
Deze tentoonstelling is het resultaat van een bundeling van ideeën en collectieve daadkracht. Een expositie in elkaar steken met zoveel deelnemers, zoveel verschillende temperamenten en zo'n heterogeen werk vergt visie om er in een beperkte tentoonstellingsruimte een esthetisch geheel van te maken. Omdatde meeste werken pas daags voor de tentoonstelling werden afgeleverd, moest Jeroen deze uitdaging aangaan aan de hand van de afmetingen en een vage beschrijving van de werken. Iedereen zal het met mij eens zijn: het resultaat dat Jeroen heeft neergezet, mag gezien worden.
en zijn medewerkers
Jeroen heeft echter ook maar twee handen en één hoofd...en diende daarom een beroep te doen op bereidwillige helpers. Het meten van de ruimte, het zagen en het verven van de panelen ging des te vlotter dankzij de hulp van Martine, zijn vriendin, en Ulrich, de gedichtenpagodebouwer van Doel die dit jaar heel de "Verdonken Land" album van Suske en Wiske onder pagodes heeft afgebeeld -- een route die op zich een bezoek aan Doel waard is. Martine en Ulrich nemen beiden aan deze tentoonstelling deel met fotografisch werk.
Dan is er de enthousiaste groep "tentoonstellingsopbouwers": de twee Guido's, Marina, Matt, Martin, Martine en Ulrich. Ze zijn vorige week vrijdag heel de namiddag in de weer geweest om alles tegen de muren te krijgen. Het ging er zo hard aan toe, dat er zelfs eentje door de oude zitbank gezakt is, die tegen zoveel ophanggeweld niet bestand bleek.
Kortom, het welslagen van deze onderneming is te danken aan een uitstekende team spirit en veel begeestering, en dit is wel het tastbare bewijs dat Doel nog springlevend is en zijn geest helemaal nog niet gegeven heeft …
DOEL/KUNSTDOEL
Ach, het arme Doel….het dorp werd al dikwijls dood verklaard door mensen die nooit de vinger op zijn kloppende pols hebben gelegd. Doden voelen de pijn van amputaties niet meer, dus daarom mogen er nu ook hele straten en kwartieren in één haal weggesneden worden. Iedereen heeft vorige maand op TV de pijnlijke beelden van de afbraak gezien. Doel moet in 2009 plaats ruimen voor de haven, dit is "beslist beleid", jaren geleden toen de context helemaal anders was. Een beslissing waar –voorlopig-- niet op teruggekomen wordt.
En toen kwam daar vorig jaar plots dat lastige voorstel van KunstDoel om het dorp te behouden als een kunstenclave binnen en voor de haven, een realistisch win-win voorstel dat ondertussen al gesteund wordt door een kleine 1500 ondertekenaars, waaronder verscheidene grote namen uit de culturele sector..
Het leven neemt soms rare wendingen. Drie jaar geleden geloofde ookik nog dat Doel ten dode opgeschreven was en dat er geen zinnig mens meer woonde. Tot ik er in 2005, samen met een kunstenaar uit Melsele, binnenwandelde met als enig doel een geschikte locatie te vinden voor een onschuldig kunstproject, De Lange Tafel, dat over warm-menselijk samenleven en authentieke dialoog zou gaan, waarden waarvoor in onze jachtige maatschappij dikwijls niet genoeg tijd gevonden wordt … Doel als locatie voor een kunstproject, dit was een vrij banaal doel, maar Doel met hoofdletter trof mij zodanig dat het me sindsdien niet meer heeft losgelaten.
En wat kwam er van die Lange Tafel? Na een klein jaar over en weer geloop van het kastje naar de muur om de nodige vergunningen los te weken voor het project, botsten we uiteindelijk op een njet over de hele lijn vanwege de gemeente Beveren en de Maatschappij voor Linkerscheldeoever. Maar ondertussen werden we wel met open armen onthaald door de meeste Doelenaars en kregen we stukje bij beetje hun schrijnende verhalen te horen. En groeide ons besef dat dit verfomfaaide dorp, met zijn unieke locatie op de snijlijn tussen Schelde, haven, industrie en polder, eigenlijk een grote meerwaarde zou kunnen betekenen voor het imago van de haven en van Vlaanderen in het algemeen.
De plannen voor het Saeftinghedok dat pal over Doel zou komen, liggenvoorlopig in de ijskast, dus waarom zou een eventuele havenuitbreiding niet rondom Doel heenkunnen gaan, in plaats van dwars eroverheen? Het dorp is nauwelijks groter dan de schaduw van de kerncentrale. In de haven van Amsterdam heeft er zich 30 jaar geleden een gelijkaardig scenarioafgespeeld rond de kunstenclave Ruigoord, die nu is uitgegroeid tot een belangrijke toeristische trekpleister binnen de haven. Bovendien strookt dit voorstel met het pleidooi van UA havenspecialist Erik van Hooydonk om de Antwerpse haven een meer warmmenselijk gelaat te geven en het haventoerisme te stimuleren…
Dus: WAAROM NIET? Dit is de dringende vraag die de 200 resterende Doelenaars -- oude en nieuwe bewoners door elkaar -- en de 1500 ondertekenaars van de open brief nu stellen aan onze overheid en de havenautoriteiten.
WAAROM ZOU DIT NIET MINSTENS GEPROBEERD KUNNEN WORDEN? Uiteindelijk kan dan ieder voor zich uitmaken of zo'n enclavedorp binnen de haven al dan niet leefbaar is en hoeven er geen gedwongen uitzettingen plaats te vinden.
Met BHV en de taalstrubbelingen in het Brusselse heeft Vlaanderen al zo'n slechte pers en imago gekregen in het buitenland, dat een gedwongen ontruiming van een volledig dorp hierin zekergeen verbetering zal brengen…. Laten we dit tij keren en laat onze regering en de haven toch ook eens hun menselijk gelaat tonen…
Met deze oproep wilik besluiten, maar vooraleer het podium aan Soetkin te geven om de tentoonstelling te openen met de nieuwe Doelsong,.rest mij nog de drie eerste vredesvlaggen voor Doel te overhandigen aan de hier aanwezige Doelenaars. Iedereen die tegen de sloop van Doel is, mag deze symbolische witte vlaggen ondertekenen en zodoende de met uitzetting bedreigde Doelenaars een hart onder de riem steken. Wij hopen dat deze vlaggen de aanrukkende bulldozers tot inkeer mogen brengen. Deze actie kreeg veel bijval tijdens de cultuurmarkt -- onze eerste drie vlaggen waren meteen vol -- maar -- geen paniek -- en er liggen er nu alweer twee nieuwe en enkele stiften klaar…
De vlaggen voor Doel. Er is in ons midden een Doelenaarster die al jarenlang in de voorste gelederen voor haar dorp vecht en die in binnen- en buitenland het gezicht van Doel is geworden. Marina Apers, bij jou zullen de vlaggen in goede handen zijn….
eva van tulden
KunstDoel