Laten we Doel behouden als "KunstEvenementenDorp"

Op vrijdag 23 maart nam de Vlaamse regering de beslissing dat het Oost-Vlaamse polderdorpje Doel vanaf 2009 definitief moet verdwijnen. In augustus 2007 zou al begonnen worden met de afbraak van 126 leegstaande woningen. De steeds aangehaalde argumenten voor deze beslissing zijn dat het dorp niet meer leefbaar is en dat er geen gemeenschapsleven meer kan plaatsvinden.

De initiatiefnemers van deze "open brief aan de Vlaamse Regering" hebben echter persoonlijk ondervonden dat allerlei enthousiaste initiatieven en voorstellen vanuit de gemeenschap ontmoedigd, om niet te zeggen "in de kiem gesmoord" worden.

Sinds eind 2005 zijn wij namelijk druk doende geweest om een kunstentraject op touw te zetten in de Beverse deelgemeente Doel, met als verhoopt maatschappelijk neveneffect een positieve sfeer te creëren in en aangaande het dorp. Om op legale manier aan een 20-tal leegstaande panden en tentoonstellingslocaties te geraken, zijn wij vanaf januari 2006 in een openhartige dialoog getreden met de bewoners, de gemeentelijke overheid en de Maatschappij voor Grond- en Industrialisatiebeleid Linkerscheldeoever, de beheerder van alle onteigende panden. Ondanks de vele positieve reacties op ons project en de inspanningen van de Beverse Culturele Raad om ons project in een collegevoorstel te gieten, ontvingen wij op 9 maart toch een schrijven van het Beverse college dat de gemeente geen medewerking kan verlenen, en dus ook geen gemeentelijke tentoonstellingslocaties wenst ter beschikking te stellen. Ons kunsttraject wordt dus noodzakelijk verkort tot een aantal privélocaties van welwillende eigenaars en andere instanties.

Tijdens ons laatste, erg positieve onderhoud op 12 december laatstleden met Burgemeester Mark Van De Vijver van Beveren, waarop hij zelf voorstelde ons project via de Culturele Raad te laten voorleggen aan het college, opperden wij een eerste maal heel voorzichtig het voorstel om, in afwachting van een definitieve beslissing over het Saeftinghedok, Doel in zijn huidige constellatie te laten voortbestaan als "KunstEvenementenDorp".

Deze enigszins geforceerde term is niet toevallig gekozen. Er zijn al eerdere pogingen en voorstellen geweest om Doel een nieuwe bestemming te geven als kunstenaarsdorp. Deze optie impliceert echter nieuwe bewoning door kunstenaars die niet te beroerd zijn om in een geïsoleerd polderdorp te gaan wonen. Tijdens onze gesprekken met alle actoren die enige beslissingsmacht hebben aangaande het Doeldossier, kwam echter steevast tot uiting dat het toelaten van nieuwe (tijdelijke) bewoning de grote struikelsteen blijkt. Het is begrijpelijk dat de overheid in de toekomst, moest het Saeftinghe-dok er toch ooit komen, geen herhaling wenst van de pijnlijke onteigeningsepisode van enkele jaren geleden.

Maar tussen het weigeren van nieuwe bewoning en de afbraak van een uniek stukje Vlaams erfgoed wegens zogenaamde "onleefbaarheid", ligt ons inziens nog een hele waaier van creatieve én levensvatbare tussenoplossingen. Eén daarvan is het voorstel Doel, zolang het nieuwe dok er niet komt, te bewaren als "KunstEvenementenDorp". Dit zou bijvoorbeeld inhouden dat jaarlijks onder de leiding van een gastcurator een aantal kunstenaars worden uitgenodigd om tijdens de zomerperiode een kunstenevenement in het dorp op touw te zetten. De pluspunten van deze benadering zijn legio:

• De huidige bewoners kunnen blijven, maar nieuwe vaste bewoning wordt vermeden, terwijl de betreedbare leegstaande panden een nieuwe bestemming als kunstlocatie krijgen en niet verder zouden verkommeren.
• De braakliggende ruimtes ten gevolge van recente afbraak zijn geschikt voor monumentale werken in openlucht en de vrijwel verkeersvrije straten bieden veel mogelijkheden voor allerlei vormen van straatanimatie of -toneel.
• Door deze activiteiten zou er, naast het al bestaande "ramptoerisme", 's zomers opnieuw een positieve vorm van nieuw leven in het dorp komen.
• Tijdens de winterperiode zouden de uitgenodigde kunstenaars desgewenst in het dorp kunnen verblijven om hun werken voor de zomerevenementen voor te bereiden. Mits enkele 'reparaties' is er nog voldoende verblijfs- - en atelieraccommodatie voorhanden om gastkunstenaars tijdelijk onderdak te bieden.
• Het jaarlijkse kunstenevenement zou bovendien een enorme toeristische trekpleister voor Oost Vlaanderen en Antwerpen zijn. We denken hier bijvoorbeeld aan ééndagstoerisme vanuit Antwerpen met de Flandriaboot, eventueel in combinatie met het even verderop gelegen Fort van Liefkenshoek, waaraan de gemeente Beveren een museale bestemming wil geven.
• Het succes van initiatieven als Watou en Beaufort indachtig, zou Doel zelfs op de internationale kunstenagenda kunnen ingeschreven worden.
• Via Doelkunst-mecenaat zouden we omliggende havenbedrijven in dit dossier kunnen betrekken.
• Als het dorp ooit moet plaatsruimen voor het Saeftinghe-dok, heeft de bevolking toch minstens iets "moois" om aan terug te denken, en bestaat de herinnering niet louter uit wrange gevoelens van verbittering, ontgoocheling, verkrotting en verwaarlozing.

Als een normaal dorpsleven in Doel niet meer kan, laten we het dan in deze "tussentijd" toch minstens een voortbestaan gunnen als cultuurdorp, als een oase van rust en esthetiek te midden de havenbedrijvigheid. Een plek waar de immer voortjagende tijd even geen vat op heeft en waar onze gestresste medeburgers even aan de druk van de haastmaatschappij kunnen ontsnappen.

Laten we creatievelingen, nationale en internationale hedendaagse kunstenaars, uitnodigen om een vreedzame confrontatie aan te gaan met een eeuwenoud, typisch Vlaams polderdorpje, met de Schelde en met de omringende haven, en laten we met zijn allen genieten van de verrijkende dialoog die hieruit zal voortvloeien. Laten we de mogelijkheid creëren voor een positieve warmmenselijke oplossing, zodat we later niet hoeven te spreken van een gemiste kans...

De initiatiefnemers:
eva van tulden, studente filosofie, UA / luc cappaert, kunstenaar, Melsele

Klik hier om de brief te ondertekenen